Chào bà con! Mấy năm gần đây tiệm tụi mình thấy rõ một chuyện: học sinh đi đo mắt ngày càng nhiều, mà tuổi bắt đầu đeo kính cũng ngày càng nhỏ. Có bé mới lớp hai lớp ba đã cận, kèm thêm chút loạn.
Cha mẹ nào cũng lo, hỏi tụi mình đủ thứ: sao con mình cận sớm vậy, có cách nào cho khỏi tăng độ không, chọn kính sao cho bé chịu đeo. Tụi mình xin trả lời từng chuyện trong bài này.
Và nói trước cho rõ: tụi mình không hứa chữa hết cận cho bé. Cái làm được là chỉnh đúng độ, chọn tròng phù hợp và hỗ trợ hạn chế tốc độ tăng độ. Ai hứa quá lời thì bà con nên cân nhắc.
Vì sao trẻ đi học hay bị cận loạn?
Cận thị ở trẻ liên quan tới nhiều yếu tố cùng lúc:
- Yếu tố gia đình. Cha mẹ cận thì con có khả năng cận cao hơn.
- Nhìn gần quá nhiều. Học bài, đọc sách, điện thoại, máy tính bảng liên tục nhiều giờ mà không nghỉ.
- Ít ra ngoài trời. Đây là điểm mà mấy năm nay giới chuyên môn nhắc tới nhiều, cho bé chơi ngoài trời được chừng nào tốt chừng đó.
- Tư thế và ánh sáng. Cúi sát tập vở, học chỗ thiếu sáng, nằm đọc sách.
Còn loạn thị thì phần lớn do hình dạng giác mạc, nhiều bé có sẵn từ nhỏ chớ không phải do học nhiều mà ra. Bà con muốn hiểu rõ khác biệt giữa độ cận và độ loạn thì coi bài giải mã đơn kính, phân biệt độ cầu và độ loạn.
Dấu hiệu cha mẹ cần để ý
Trẻ ít khi tự nói mình nhìn không rõ, vì các bé tưởng ai cũng nhìn như vậy. Cha mẹ để ý:
- Ngồi sát tivi, cúi sát tập vở khi viết
- Nheo mắt hoặc nghiêng đầu khi nhìn xa, nhìn bảng
- Dụi mắt nhiều, hay chớp mắt liên tục
- Than nhức đầu, mỏi mắt sau buổi học
- Đọc bị nhảy dòng, mau chán khi phải nhìn lâu
- Kết quả học tự nhiên sa sút mà không rõ lý do
Thấy vài dấu hiệu trên thì cho bé đi đo, đừng đợi. Danh sách đầy đủ tụi mình có trong bài dấu hiệu nhận biết mắt người nhà cần đi đo ngay.
Chọn tròng kính cho bé đi học
Điều quan trọng nhứt vẫn là đúng độ, kể cả phần độ loạn và trục loạn. Bé đeo kính thiếu độ hoặc sai trục thì vừa mỏi vừa không chịu đeo.
Ngoài tròng thường, hiện nay có mấy dòng tròng được thiết kế để hỗ trợ kiểm soát tốc độ tăng độ cận ở trẻ, ví dụ Hoya MiYOSMART hay Essilor Stellest. Tiệm tụi mình có sẵn hai dòng này.
Tụi mình nói cho sòng phẳng: đây là giải pháp hạn chế tốc độ tăng độ, không phải thuốc chữa khỏi cận. Kết quả còn tùy từng bé và tùy việc gia đình có duy trì thói quen sinh hoạt tốt hay không. Gia đình nào quan tâm thì ghé tiệm, tụi mình nói kỹ ưu nhược điểm rồi hẵng quyết.
Chọn gọng cho bé sao cho bền và chịu đeo
Con nít chạy nhảy, gọng phải chịu được. Mấy tiêu chí tụi mình hay khuyên:
- Vật liệu dẻo, chịu va đập. Bé té hay quăng cặp thì gọng đỡ gãy.
- Nhẹ. Bé đeo cả buổi học, gọng nặng là tháo ra bỏ trong hộc bàn liền.
- Ôm đầu, có ve mũi chỉnh được. Kính tuột xuống mũi thì bé lại nhìn qua phía trên tròng, coi như không đeo.
- Kích cỡ vừa mặt bé, không mua rộng ra cho “lớn lên đeo tiếp”, vì như vậy tâm tròng lệch khỏi con ngươi.
- Để bé tự chọn màu, chọn dáng mình thích. Chuyện nhỏ mà quyết định lớn: bé thích thì bé mới chịu đeo.
Tiệm tụi mình có hơn 10.000 mẫu gọng, gia đình dẫn bé ghé thử thoải mái, tụi mình chỉnh cho vừa đầu bé trước khi lấy về.
Bao lâu đo lại và chăm mắt cho bé ở nhà
Tuổi đi học là tuổi độ thay đổi nhanh nhứt, nên tụi mình khuyên cho bé đo lại khoảng 6 tháng một lần, hoặc sớm hơn nếu thấy bé nheo mắt trở lại.
Ở nhà, gia đình giúp bé mấy điều này:
- Học chừng 20 tới 30 phút thì cho bé nghỉ mắt, nhìn ra xa vài chục giây
- Bàn học đủ sáng, đèn không hắt bóng lên tập vở
- Giữ khoảng cách mắt tới tập vở, đừng để bé cúi sát
- Hạn chế điện thoại, máy tính bảng, nhứt là trước giờ ngủ
- Cho bé ra ngoài trời chơi nhiều hơn
- Đừng để bé nằm đọc sách hoặc đọc trên xe đang chạy
Câu hỏi thường gặp
Bé cận nhẹ có cần đeo kính thường xuyên không?
Chuyện này nên theo chỉ định của người đo và của bác sĩ chuyên khoa nếu bé có đi khám. Nói chung nếu bé phải nheo mắt để nhìn bảng thì nên đeo, vì để mắt gồng hoài không tốt.
Đeo kính có làm bé bị lệ thuộc, càng ngày càng nặng độ không?
Không phải vậy. Độ tăng là do quá trình phát triển của mắt và thói quen sinh hoạt, chớ không phải do đeo kính. Ngược lại, để bé nhìn mờ kéo dài mới là chuyện đáng lo, có thể dẫn tới nhược thị, tụi mình nói trong bài nhược thị và tác hại khi đeo kính sai độ.
Bé mấy tuổi thì đo mắt được?
Bé nhận được mặt chữ hoặc mặt hình là đo khúc xạ được. Bé nhỏ hơn, hoặc nghi bị lé, nghi nhược thị thì gia đình nên đưa bé đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt trước.
Đo mắt cho bé ở tiệm có tốn tiền không?
Không nghen. Tiệm tụi mình đo miễn phí cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ, không cần hẹn trước, mở cửa từ 7h30 tới 20h mỗi ngày.
Dẫn bé ghé đo cho yên tâm
Mắt của bé là chuyện cả đời, mà kiểm tra một lần chỉ mất chừng hai chục phút. Gia đình tranh thủ dẫn bé ghé, tụi mình đo cẩn thận, nói chuyện nhẹ nhàng để bé khỏi sợ.
Mắt Kính Đức Phương, 72 – 74 Hai Bà Trưng, P. Phú Lợi, TP. Cần Thơ (Phường 1, Sóc Trăng cũ), điện thoại 0299 3826 148. Tiệm làm nghề ở đây từ năm 1990 tới nay.
