Chào bà con! Có cô chú cầm tờ đơn kính ghé tiệm, chỉ vô hàng số rồi hỏi tụi mình: “Con coi giùm, tui cận mấy độ vậy?”. Nhìn vô thấy có tới hai ba con số, người ngoài nghề rối là phải.
Thiệt ra trên đơn kính chỉ có hai nhóm số chính thôi: độ cầu và độ loạn. Hiểu được hai cái này là bà con đọc đơn kính ngon lành, khỏi phải nhờ ai coi giùm nữa.
Tụi mình sẽ nói theo kiểu dễ hình dung nhứt, lấy ví dụ đàng hoàng, bà con đọc một lần là nhớ.
Nhìn vô đơn kính thấy những gì?
Một tờ đơn kính bình thường có mấy cột như vầy:
- OD là mắt phải, OS là mắt trái. Có nơi ghi R và L cho gọn.
- SPH là độ cầu.
- CYL là độ loạn.
- AXIS (hoặc AX) là trục của độ loạn.
- ADD là độ cộng thêm cho nhìn gần, chỉ có ở người lớn tuổi bị lão thị.
- PD là khoảng cách giữa hai con ngươi.
Bà con muốn hiểu hết mấy ký hiệu còn lại thì coi thêm bài độ ADD là gì, các thông số kính bà con cần biết. Còn ở bài này tụi mình đi sâu vô hai cột SPH và CYL.
Độ cầu (SPH) là gì?
Độ cầu cho biết mắt bà con cận hay viễn, và nặng nhẹ cỡ nào. Cách đọc rất đơn giản:
- Số có dấu trừ, ví dụ -2.50: mắt cận 2,5 độ. Ánh sáng vô mắt hội tụ trước võng mạc nên nhìn xa bị mờ, nhìn gần thì vẫn rõ.
- Số có dấu cộng, ví dụ +1.75: mắt viễn, hoặc là độ dành cho người bị lão thị. Nhìn gần khó hơn, đọc chữ nhỏ phải đưa xa ra.
- Ghi 0.00 hoặc để trống: mắt không cận không viễn.
Bà con để ý độ luôn nhảy theo bước 0.25. Nên khi nghe “cận ba độ hai lăm” thì đó là -3.25.
Độ loạn (CYL) và trục (AXIS) là gì?
Bình thường bề mặt giác mạc cong đều như trái banh. Còn mắt loạn thị thì bề mặt cong không đều, giống trái banh bầu dục hơn. Ánh sáng đi vô không hội tụ được về một điểm, nên hình ảnh bị nhòe.
Cột CYL ghi độ loạn nặng nhẹ cỡ nào. Cột AXIS ghi trục loạn, là một con số từ 0 tới 180, cho biết chỗ cong không đều nằm theo hướng nào. Trục không phải là độ mạnh yếu, mà là hướng, nên bà con đừng thấy số 170 mà tưởng loạn nặng nghen.
Nếu cột CYL trống hoặc ghi 0.00 thì mắt bà con không loạn.
Phân biệt cầu với loạn: cảm giác khác nhau ra sao?
Cách dễ nhứt để bà con tự nhận ra là để ý cảm giác khi nhìn:
- Cận (độ cầu âm): càng xa càng mờ, nhưng hình vẫn còn nguyên khối. Lại gần là rõ liền.
- Viễn (độ cầu dương): nhìn gần mau mỏi, đọc lâu thì nhức hai bên thái dương.
- Loạn thị: nhòe ở mọi khoảng cách, xa cũng nhòe mà gần cũng nhòe. Chữ hay bị chồng bóng, nhìn đèn đường ban đêm thấy tòe ra như ngôi sao, hay bị nheo mắt và nghiêng đầu cho rõ.
Nhiều bà con có cả hai cùng lúc, ví dụ cận 2 độ kèm loạn 0.75. Chuyện đó bình thường, không có gì đáng lo, chỉ là khi cắt kính phải làm kỹ hơn.
Vì sao loạn thị làm khó chuyện cắt kính?
Vì tròng có độ loạn phải mài theo đúng hướng của trục. Sai vài độ thôi là bà con đeo vô thấy nghiêng nghiêng, chóng mặt, nhức đầu, đi cầu thang thấy hụt hụt chân.
Đó là lý do ở tiệm tụi mình, sau khi máy Nidek chuẩn Nhật cho ra số, bà con vẫn phải đeo bộ kính thử để tụi mình chỉnh trục qua lại cho tới khi thấy êm mắt. Đây là bước thứ tư trong quy trình đo mắt 5 bước của tiệm.
Còn nếu bà con cắt kính mà bỏ sót độ loạn, hoặc lấy sai trục, thì cặp kính đó đeo hoài sẽ sinh mỏi và nhức đầu. Tác hại cụ thể tụi mình nói trong bài đeo kính sai độ tác hại như thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Loạn thị có tăng theo thời gian không?
Ở người trưởng thành, độ loạn thường khá ổn định, thay đổi chậm. Còn ở trẻ nhỏ thì có thể thay đổi theo quá trình phát triển, nên gia đình cho bé đo lại định kỳ khoảng 6 tháng một lần.
Loạn nhẹ có cần đeo kính không?
Tùy cảm giác của bà con. Loạn rất nhẹ mà sinh hoạt vẫn thoải mái thì có thể chưa cần. Còn thấy nhòe chữ, hay nheo mắt, hay nhức đầu thì nên chỉnh, đeo vô sẽ dễ chịu hơn nhiều.
Hai mắt độ cầu lệch nhau nhiều có sao không?
Lệch ít là bình thường. Lệch nhiều thì khi cắt kính phải chọn chiết suất tròng cho khéo, và bà con nên khám thêm bác sĩ chuyên khoa mắt để kiểm tra nguyên nhân cho chắc.
Đơn kính cũ mấy năm rồi còn cắt được không?
Cắt thì được nhưng tụi mình không khuyên. Độ mắt thay đổi theo thời gian, cắt theo đơn cũ dễ bị sai. Bà con ghé đo lại, tiệm đo miễn phí, chừng 20 phút là xong.
Cầm đơn kính ghé tụi mình coi giùm cho
Đọc tới đây chắc bà con thấy đơn kính cũng dễ hiểu thôi. Còn chỗ nào lấn cấn, cô chú cứ cầm tờ giấy ghé tiệm, tụi mình ngồi giải thích từng dòng, miễn phí, không có gì phải ngại.
Mắt Kính Đức Phương, 72 – 74 Hai Bà Trưng, P. Phú Lợi, TP. Cần Thơ (Phường 1, Sóc Trăng cũ), điện thoại 0299 3826 148. Mở cửa 7h30 tới 20h tất cả các ngày, đo mắt miễn phí, không cần hẹn trước.
